Đá Ruby là gì? Sự khác biệt giữa đá Ruby thật và giả

Nếu hỏi loại đá nào quý giá nhất sau kim cương thì có lẽ rất nhiều người sẽ chọn đá Ruby. Không phải ngẫu nhiên mà nó được mệnh danh là “vua của các loại đá quý” và được nhiều người ưa chuộng đến vậy. Đá Ruby nổi bật với vẻ đẹp sang trọng, quý phái và vô cùng đẳng cấp với giá trị cao. Vậy đá Ruby là loại đá gì? Có những loại nào? Cách chọn đá Ruby và phân biệt nó thế nào chuẩn? Trong bài viết sau đây chúng tôi sẽ giúp bạn giải đáp thông tin chi tiết nhất.

Xem thêm: Đá ruby hồng ngọc là gì? Cách nhận biết đá ruby tự nhiên

Đá Ruby là gì?

Đá Ruby hay còn gọi là đá hồng ngọc ruby. Đây là một loại đá quý tự nhiên thuộc họ Corundum có thành phần chủ yếu là Nhôm oxit (Al2O3) đi kèm cùng một số tạp chất khác như sắt, crom, titan,…. Nó thường có màu hồng đậm, đỏ hồng, đỏ tím, đỏ nâu hoặc đỏ như máu. Bên cạnh kim cương, sapphire và Emerald thì Ruby là một trong 4 loại đá quý được yêu thích và ưa chuộng bởi vẻ ngoài xinh đẹp, sang trọng và đẳng cấp. Nó hội tụ đủ các yếu tố để tạo nên sự quý hiếm của một viên đá tự nhiên như: màu sắc bắt mắt, hiếm có, độ cứng cao, độ bền cao, hiệu ứng quang học tốt.

Đá Ruby là gì?
Đá Ruby

Hiện nay, đá hồng ngọc Ruby được coi như một loại đá quý tự nhiên, thậm chí nó còn hiếm hơn cả kim cương nên vô cùng có giá trị. Nó được dùng chủ yếu làm đồ trang sức hay gắn lên những vật phẩm có giá trị cao. Đặc biệt, theo nhiều chuyên gia phong thủy loại đá này còn giúp mang đến nhiều thành công, hỗ trợ phát trong kinh doanh, thăng tiến trong công việc, địa vị xã hội với người sở hữu nó.

Nguồn gốc và nơi phân bố

Cái tên Ruby được bắt nguồn từ tiếng latinh “Rubeus” hay có nghĩa là đỏ sẫm. Theo truyền thuyết thì Ruby chính là giọt máu chảy ra từ trái tim người mẹ vĩ đại “Thần Đất”. Do đó, sắc đỏ của loại đá này thường tượng trưng cho mặt trời, quyền lực và sự tự do.

Hiện nay, người ta có thể tìm thấy đá hồng ngọc Ruby ở hầu khắp lãnh thổ thế giới, nhất là ở châu Á, ngoài trừ châu Nam Cực. Tại châu Á, hồng ngọc Ruby có nhiều nhất ở Thái Lan, Myanmar, Sri Lanka. Đây cũng là 3 nước xuất khẩu Ruby nhiều nhất, quan trọng nhất và đá cũng có giá trị nhất. Bên cạnh đó, một số quốc gia cũng phát hiện có Ruby là Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakisstan, Afghanistan.

Tính chất vật lý và hóa học của đá Ruby

Nhìn chúng, Ruby có độ cứng vô cùng cao, ở mức 9/10 trên thang đo Mohs, chỉ xếp sau kim cương và Moissanite. Chính vì thế nó rất khó bị vỡ hay trầy xước. Loại đá này có cấu trúc mạng tinh thể theo hình lăng trụ lục giác phẳng. Kiểu cấu trúc này giúp hấp thụ ánh sáng rất tốt trong vùng từ xanh lục đến tím để tạo ra màu đỏ. Màu đỏ khi hấp thu ánh sáng xanh lục và tím từ ánh sáng trắng sẽ làm cho viên đá trở nên sáng hơn.

Dưới đây là bảng tổng kết chung về các tính chất vật lý, hóa học của Ruby bạn có thể tham khảo:

Thể loại Khoáng vật ô xít
Công thức hóa học xít nhôm có crôm, Al2O3.Cr
Hệ tinh thể Ba phương
Màu sắc Thủy tinh
Dạng thường tinh thể Biến đổi theo vị trí, lăng trụ lục giác phẳng
Cát khai Không hoàn toàn
Vết vỡ Không có hoặc vỏ sò
Độ cứng (Mohs) 9.0
Ánh Thủy tinh
Màu vết vạch Trắng
Tính trong mờ Trong suốt
Tỷ trọng riêng 4.0
Chiết suất ~1.762 – 1.770
Đa sắc Đỏ cam, đỏ tía
Huỳnh quang Đỏ dưới sóng dài
Điểm nóng chảy 2.050 độ C
Độ hòa tan không

Có những loại loại đá Ruby nào?

Đá Ruby được chai thành một số loại nhất định dựa trên nơi phân bố mà nó được khai thác. Hiện nay, phổ biến nhất có các loại đá như sau:

  • Hồng ngọc Ruby Thái Lan: màu hồng ngọc không quá đậm, thường xếp thứ 2 về chất lượng
  • Hồng ngọc Ruby Miến Điện: được coi là viên Ruby đắt giá nhất và nhiều người muốn sở hữu nhất trên thế giới. Đá Ruby Myanmar có màu đỏ đậm vô cùng nổi bật và giá trị rất cao.
  • Hồng ngọc Ruby huyết bồ câu: cũng là một trong những viên đá vô cùng giá trị và nhiều người muốn sở hữu. Loại Ruby này thường màu đỏ tươi pha chút tím nhẹ. Khi nhìn dưới ánh sáng thì chúng lại có màu đỏ đậm.
  • Hồng ngọc Ruby châu Phi: được khai thác chủ yếu từ 2 quốc gia châu Phi là Kenya và Mozambique. Đá ở đây thường có sắc đỏ sẫm hoặc đỏ tím.
Phân loại đá ruby
Phân loại đá ruby

Cách phân biệt và so sánh đá Ruby với các loại đá quý khác

Phân biệt Ruby và Kim cương

Đá Ruby được dùng ngày càng nhiều, thường dùng thay thế cho kim cương để làm đồ trang sức cao cấp. Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể nhận biết được 2 loại đá quý này qua một số yếu tố sau:

  • Màu sắc

Đây là cách phân biệt kim cương với Ruby đơn giản nhất mà ai cũng có thể nhận biết được. Kim cương khá đa dạng về màu sắc, phổ biến nhất là kim cương không màu hoặc màu trắng, nhưng cũng có loại kim cương vàng, hồng, màu sâm panh hoặc thậm chí là kim cương đỏ. Trong khi đó, Ruby chỉ có sắc đỏ với những tone đỏ khác nhau. Một số viên Ruby có thể có sắc tím, cam hoặc hồng, nâu.

  • Khả năng phát sáng

So với kim cương thì độ phát sáng và lấp lánh của Ruby không được đánh giá cao. Tuy nhiên, màu sắc lại tạo nên điểm nhấn cho Ruby và quyết định đến giá trị của nó.

  • Độ cứng

Kim cương có độ cứng đạt điểm 10 trên thang Mohs, trong khi Ruby chỉ đạt 9.0. Tuy vậy, đây đều là 2 loại đá quý vô cùng cứng, không dễ bị vỡ hay hư hỏng, trầy xước.

  • Ý nghĩa biểu tượng

Kim cương thường được người ta định nghĩa với sự lãng mạn, chủ yếu dùng cho các tiệc đính hôn, thành hôn. Còn Ruby lại được xem như loại đá sinh thần hay kỷ niệm. Dù thế, điều này cũng không ảnh hưởng đến việc người ra dùng đá Ruby để cầu hôn, đính hôn.

  • Giá thành

So với kim cương thì Ruby không đắt giá bằng hay có thể nói nó rẻ hơn đáng kể. Chỉ một số viên hồng ngọc tự nhiên được đánh giá cao thì mới có giá sánh ngang cùng kim cương hoặc có thể cao hơn.

Ruby và Kim cương
Ruby và Kim cương

Phân biệt Ruby và đá Sapphire

Sapphire và Ruby cùng thuộc họ khoáng vật Corundum và có các tính chất hóa học gần như đồng nhất với nhau. Cả 2 loại đá này đều có độ cứng đạt mức 9.0 trên thang Mohs nên có thể thấy độ bền vô cùng cao.

Tuy nhiên, 2 loại đá này vẫn có sự khác nhau về màu sắc cũng như thành phần hóa học. Đá hồng ngọc sẽ chứa một lượng nhỏ crom giúp tạo nên màu đỏ cho viên đá. Còn đá ngọc bích sẽ chứa một số nguyên tố vi lượng khác để tạo nên sự đa dạng màu sắc của mình.

Ruby và đá Sapphire
Ruby và đá Sapphire

Phân biệt đá Ruby tự nhiên và nhân tạo

Có thể ai cũng hiểu rằng Ruby sẽ được hình thành dưới lớp vỏ trái đất trong hàng chục triệu năm. Còn Ruby nhân tạo sẽ được tổng hợp từ môi trường có kiểm soát của phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, làm thế nào để phân biệt được 2 loại đá này thì không phải dễ.

Xét về giá thành, so với Ruby tự nhiên thì loại đá nhân tạo sẽ có giá rẻ hơn rất nhiều. Từ góc độ hóa học thì, Ruby tự nhiên sẽ được tạo nên với các chất hóa học tương tự như đá tự nhiên. Tuy nhiên, một viên hồng ngọc khi tạo ra trong phòng thí nghiệm sẽ có vẻ đẹp hoàn hảo 100%, nó sẽ không mang được nét đặc trưng vốn có của một loại đá quý tự nhiên được tạo ra từ dưới lòng đất.

Đá Ruby tự nhiên
Đá Ruby tự nhiên

Cách phân biệt đá Ruby thật giả

Hiện nay, Ruby được rất nhiều người ưa chuộng và săn lùng. Điều này đã khiến thị trường làm giả đá hồng ngọc tự nhiên sôi động hơn bao giờ hết. Do đó, khi mua bất cứ viên đá hồng ngọc nào bạn cũng cần trang bị cho mình kiến thức hay một số mẹo để giúp phân biệt hàng thật và giả. Dưới đây là một số mẹo giúp bạn có thể phân biệt được đá hồng ngọc thật – giả:

  • Độ cứng: như đã nói, Ruby có độ cứng 9.0 trên thang Mohs nên nó gần như không bị vỡ hay rất khó vỡ và trầy xước khi va chạm. Bạn có thể dùng thử giấy nhám hay móng tay để chà thử lên bề mặt viên đá xem có bị xước không. Nếu có thì đây là đá giả.
  • Trọng lượng: vì độ quý hiếm của mình mà Ruby càng lớn sẽ có giá càng cao. Tuy nhiên, nếu viên Ruby bạn nhận được có trọng lượng lớn hơn cả giá thành và bạn thấy không tương xứng thì khả năng đây là đá giả.
  • Khả năng tạo vệt: bạn đặt một chiếc đĩa sứ lên mặt phẳng rồi kéo viên Ruby khắp mặt đĩa. Nếu là đá giả thì có thể để lại vệt đỏ trên bề mặt đĩa. Còn nếu viên đá tự nhiên thì sẽ không tạo ra màu sắc nào cả. Tuy nhiên cách này không quá chính xác và bạn chỉ nên tham khảo thử.
  • Độ tinh khiết: thông thường, những viên đá nhân tạo sẽ có độ hoàn hảo gần như 100%, không có bất kỳ tạp chất nào. Trong khi đá thật được tạo từ thủy tinh và nhiều hợp chất tự nhiên sẽ có tạp chất hình tròn hay bóng khí trong viên đá.
  • Kiểm định: Để chắc chắn nhất, bạn có thể thực hiện kiểm định đá tại những cơ sở kiểm định đá quý uy tín để có kết quả chính xác nhất.
Cách phân biệt đá ruby thật giả
Phân biệt đá Ruby thật giả

Ý nghĩa và tác dụng của đá Ruby

Mang ý nghĩa của sự hạnh phúc và đam mê trong cuộc sống, đá hồng ngọc Ruby được xem như một món quà hoàn hảo cho bạn bè, người thân yêu trong những ngày lễ hay dịp kỷ niệm. Bởi người ta tin rằng, đá Ruby sẽ giúp mang đến sức mạnh hồi sinh năng lượng cho cơ thể dù bạn sở hữu nó dưới bất kỳ hình thức nào.

Theo nhiều nghiên cứu, sức mạnh trong Ruby hồng ngọc sẽ giúp giảm đau, hỗ trợ điều trị các bệnh về màu, tuần hoàn, năng lượng thấp hay tim mạch và giải độc. Ngoài ra, nó còn được cho rằng sẽ giúp thúc đẩy sức sống, tuổi trẻ khi chà xát lên cơ thể.

Đá hồng ngọc cũng được xem như biểu tượng của sự lãng mạn, thủy chung. Nó mang sức mạnh khuyến khích người đeo có thể sống trọn vẹn, đón nhận từng khoảnh khắc trong cuộc sống và giúp họ thấy được sức mạnh từ chính trái tim. Chính vì thế, người ta thường dùng đá hồng ngọc để tặng nhau trong những ngày lễ kỷ niệm, đặc biệt là ngày cưới lần thứ 15 hay 40.

Ý nghĩa của đá Ruby
Ý nghĩa của đá Ruby

Đá Ruby hợp người mệnh nào?

Theo quan niệm phương Tây, Ruby được coi như một loại đá quý dành cho những người sinh vào tháng Bảy. Nó có màu sắc rực rỡ rất phù hợp những người có tính cách hướng ngoại, nhiệt huyết khi sinh vào tháng này. Bên cạnh đó, Ruby còn tượng trưng cho tình yêu, lòng dũng cảm cùng quyền lực và lòng đam mê.

Còn với phương Đông, màu đỏ đặc trưng của Ruby kết hợp cùng triết lý ngũ hành tương sinh tương khắc thì đá hồng ngọc Ruby rất hợp với những người thuộc mệnh Hỏa, Thủy và Thổ. Những người thuộc mệnh này khi sở hữu đá Ruby sẽ giúp mang đến nhiều vượng khí, may mắn trong cuộc sống, công việc, tình cảm và cả sự nghiệp.

Một số tiêu chuẩn đánh giá chất lượng đá Ruby

Tương tự như những loại đá khác, Ruby cũng cần có những yếu tố nhất định để giúp đánh giá chất lượng. Trong số đó, màu sắc luôn là yếu tố quan trọng nhất. Các yếu tố khác như giác cắt, độ tinh khiết cũng quan trọng nhưng nó đóng vai trò bổ sung để làm tăng chất lượng của viên đá hơn. Bên cạnh đó, trọng lượng của viên đá Ruby cũng là một yếu tố giúp xác định chất lượng và giá trị của viên đá. Dưới đây là thông tin cụ thể về các yếu tố đánh giá chất lượng đá hồng ngọc bạn có thể tham khảo.

Màu sắc (Color)

Đây được coi là yếu tố quan trọng nhất để xác định chất lượng của một viên đá hồng ngọc. Khi nhìn bề ngoài, Ruby thô sẽ không có gì khác nhau. Tuy nhiên, khi đã được cắt và xử lý thì giá trị và vẻ đẹp của những viên đá này sẽ hoàn toàn khác biệt. Viên đá có màu đỏ càng đậm thì càng được ưa chuộng và giá trị cũng cao hơn. Thường những viên Ruby có giá trị cao sẽ có tone đỏ đậm và lóng lánh.

Về cơ bản,  màu của Ruby không có hệ thống giám định cụ thể nào cả mà chúng được tổng hợp dựa trên những tiêu chí như màu sắc, tone màu và độ rực của màu.

  • Màu sắc hay họ màu (Hue): chỉ vị trí quang phổ của đá. Mỗi viên đá sẽ có một màu chính kết hợp cùng những màu phụ khác. Màu đỏ thường sẽ là màu chính, nó sẽ được kết hợp cùng một số màu phụ như tím, hồng, cam để giúp viên đá trông đậm và đẹp hơn.
  • Tone màu (tone): là yếu tố đánh giá về độ sáng, tối của viên đá. Đá Ruby chất lượng tốt nhất thường nằm giữa khoảng tông màu tối và trung bình. Nếu màu quá tối thì rất khó để phân biệt màu sắc. Còn nếu màu quá nhạt thì sẽ bị mờ hoặc nó có thể không phải đá Ruby mà là sapphire hồng.
  • Độ rực màu (Sauration): là yếu tố đề cập đến độ đậm nhạt của màu sắc. Màu càng đậm thì đá càng quý, càng có giá trị. Một viên đá hồng ngọc có độ rực màu tốt thường là màu mạnh hoặc sống động.
Màu sắc của đá ruby
Màu sắc của đá ruby

Độ tinh khiết (Clarity)

Độ tinh khiết sẽ gồm số lượng, màu sắc, kích thước, vị trí và chất lượng tạp chất trong viên đá. Với Ruby thì có thể đánh giá độ tinh khiết cao nếu viên đá không có tạp chất nhìn bằng mắt thường. Độ tinh khiết càng cao thì viên đá càng có giá trị cao.

Nhìn chung, mọi viên đá hồng ngọc đều chứa một mức độ tạp chất nhất định. Nếu không có thì khả năng nó đã được xử lý qua hoặc là đá nhân tạo. Tuy nhiên, để nâng cao tính thẩm mỹ của viên đá, ngày nay người ta thường xử lý viên đá để cải thiện màu sắc và độ trong. Tuy nhiên, một số viên đá khi có tạp chất lại làm tăng giá trị của viên đá. Trường hợp đặc biệt nhất là Ruby sao. Đây là viên đá có xuất hiện các ngôi sao 3 hoặc 6 cánh và có thể nhìn bằng mắt thường dưới ánh sáng và góc độ thích hợp.

Độ tinh khiết đá ruby
Độ tinh khiết đá ruby

Giác Cắt (Cut)

Ruby được hình thành dựa trên hình dạng gốc, sự đối xứng tổng thể và kích thước của viên đá. Loại đá này không được phân loại dựa trên giác cắt. Có thể hiểu đơn giản đây không phải yếu tố quá trọng trọng để xét về tiêu chuẩn khi chọn đá. Tuy nhiên, giác cắt chuyên nghiệp sẽ giúp viên đá trở nên lung linh hơn, đẹp mắt hơn. Vì thế, thợ cắt đá cần nắm bắt được 4 yếu tố cắt Ruby thô gồm:

  • Tối đa hóa màu sắc
  • Tối đa hóa trọng lượng carat
  • Giảm tạp chất khi thấy bằng mắt thường
  • Hình dạng viên đá theo yêu cầu của người dùng
Giác Cắt đá ruby
Giác Cắt đá ruby

Trọng lượng Carat

Viên đá Ruby có trọng lượng càng lớn thì độ hiếm của nó càng cao. Lúc này viên đá sẽ có những bước nhảy giá khi chạm đến các ngưỡng như 1ct, 3ct hay 5ct. Nếu muốn mua một viên Ruby 1 carat thì cân nhắc tới viên 0.9ct. Tuy kích thước 2 viên đá không khác nhau mấy nhưng giá thành lại rất chênh lệch.

Cách lựa chọn kim loại trang sức phù hợp với đá Ruby

Từ trước đến nay, Ruby thường được dùng làm quà tặng dịp kỷ niệm, sinh nhật. Nó cùng thường dùng làm quà tặng cho những ngày kỷ niệm cưới lần thứ 15 hay 40. Khi tặng trang sức Ruby sẽ thể hiện cho tình yêu, tình cảm của người tặng dành cho người nhận.

Với ý nghĩa này, muốn thể hiện được sự cao quý và đẳng cấp của viên đá Ruby thì cần phải chọn được loại kim loại phù hợp nhất. Màu sắc kim loại sẽ giúp tăng ấn tượng bên ngoài của viên Ruby và tăng sự hấp dẫn với đá. Màu sắc phù hợp nhất sẽ là hồng, vàng giúp tăng sự cổ điển, ấm áp mà vẫn sang trọng, đẳng cấp. Nếu viên đá Ruby thô có kích thước lớn thì thợ chế tác sẽ nghiên cứu cách chế tác thế nào cho phù hợp nhất với loại trang sức đó.

Chọn kim loại cho đá Ruby
Chọn kim loại trang sức phù hợp với Ruby

Cách bảo quản trang sức đá Ruby

Dù có độ cứng cao và độ bền tốt, không dễ phân cắt nhưng đá Ruby vẫn có thể bị vỡ khi va đập. Do đó, nó được ứng dụng để làm trang sức hàng ngày như nhẫn, mặt dây chuyền, mặt vòng tay,…. Với đặc điểm trên, chúng ta cần chú ý một số điều khi bảo quản đá Ruby như sau:

  • Cất giữ riêng từng món trang sức trong vải mềm hoặc hộp có đệm để đảm bảo không bị trầy xước hay mài mòn.
  • Không để đá tiếp xúc với những chất tẩy rửa siêu âm hoặc hơi nước
  • Làm sạch trang sức bằng nước ấm, vải mềm sợi nhỏ
  • Chọn tiệm kim hoàn chuyên nghiệp để kiểm tra và làm sạch trang sức.

Trên đây là những thông tin chi tiết nhất về đá Ruby. Hy vọng những thông tin chúng tôi chia sẻ sẽ hữu ích với bạn và giúp bạn hiểu hơn về loại đá quý này.